Suwalszczyzna kraina jak baśń
Strona Główna STRONA GŁÓWNA
Mapa Strony MAPA STRONY
Suwalszczyzna - kraina jak baśń
Suwalszczyzna - kraina jak baśń
Szlaki turystyczne
 
szlaki rowerowe
szlaki kajakowe
szlaki piesze
szlaki konne
szlaki narciarskie
ścieżki edukacyjne
imprezy w regionie
  imprezy cykliczne
 
Newsletter
Wprowadź adres e-mail
 
aby otrzymywać informacje o najbliższych imprezach w regionie Suwalszczyzny.
adres e-mail
 
Atrakcje

Kanał Augustowski

 

   Kanał Augustowski należy do najbardziej cennych i popularnych zabytków polskiej kultury technicznej. Jest kanałem żeglownym, podziałowym, który łączy dopływ Narwi i Biebrzę z Niemnem. Wykorzystuje obniżenie rynnowe, tworzące pasmo jezior augustowskich oraz doliny rzek - Netty i Czarnej Hańczy. Ma długość 101,3 km, a w Polsce 80 km - z czego 77,5 utrzymanych w stanie pełnej spławności.
Połączenie wodne Wisły z Niemnem stało się konieczne z powodu restrykcji gospodarczych zamykających dostęp dla handlu polskiego do Bałtyku. Z inicjatywą stworzenia takiego połączenia wyszedł minister skarbu - Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki w 1822 r. Projekt obejmował okrężną arterię wodną, omijającą pruskie terytoria, łączącą centrum Kongresówki z portami łotewskimi. Dwie niezależne ekipy badawcze, wysłane w teren dokonały potrzebnych pomiarów i realności wykonania tego projektu. Na ich podstawie w maju 1824 roku car Aleksander I podjął decyzję o rozpoczęciu budowy kanału przez stronę polską. Do 1831 roku budową zajmowały się struktury wojskowe podległe dyrektorowi Korpusu Inżynierów. Po klęsce powstania inwestycję przejęła instancja cywilna - Zarząd Komunikacji Lądowych i Wodnych. Koszt kanału przekroczył czternaście milionów ówczesnych złotych polskich.
   Z budową kanału związana jest plejada najlepszych w tym czasie polskich inżynierów. Między innymi generała Prądzyńskiego, generała Chrzanowskiego, podpułkownika P. Lelewela, A. Szultza, W.Kolberga, J.Spornego, K. Kołodki oraz innych.

   Kanał Augustowski pomimo tak wspaniałych planów nie został ukończony i stracił swą rangę. Stało się tak z powodu wycofania Prus z wojny celnej w 1825 r., a także rozwinięcia sieci połączeń kolejowych. Stał się za to trasą lokalną, służącą do spławu drewna. Ponieważ miał podrzędne znaczenia, prowadzono tylko nikłe modernizacje i ulepszenia. Dlatego też przetrwał do czasów współczesnych w prawie niezmienionej formie.

   Ogólnie szacując na linię wodną kanału składa się 44,85 km sztucznych przekopów, 35,05 km uregulowanych koryt rzecznych i 21,3 km jezior.
Kanał Augustowski posiada 18 śluz murowanych i 23 upusty, z czego 14 śluz znajdujących się w granicach Polski i aż dziewięć posiadających oryginalną konstrukcję XIX - wieczną. Kanał Augustowski pokonuje ogółem różnicę poziomów równą: 54,04 m. Jego zapotrzebowanie na wodę zaspokaja jezioro Serwy.

   Kanał Augustowski stał się częścią wyjątkowo malowniczego i łatwego szlaku wodnego Czarnej Hańczy. Organizatorzy turystyki proponują dziesięcio- lub czternastodniowe spływy z noclegami na polach namiotowych lub stanicach wodnych. Szczegóły dotyczące szlaków kajakowych na stronie szlaki turystyczne.

Śluzy
ŚLUZA PRZEWIĘŹ
ŚLUZA SWOBODA
ŚLUZA GORCZYCA
ŚLUZA PANIEWO
   Jest to konstrukcja oryginalna z lat 1826-1827, łącząca jezioro Białe ze Studzienicznym. Od przebudowy zmieniła jedynie partię licową i domek śluzowego z 1825 r. zamieniono na obszerny murowany dworek.
Śluza jest usytuowana na 140-metrowym kanaliku i jej długość użytkowa wynosi 46,17 m, a szerokość 5,96 m. Spad jej jest niewielki - 86 cm, a czas śluzowania względnie krótki - 11 minut.
Jej głównym budowniczym był August Szultz, jeden z najgłośniejszych inżynierów polskich. Po powstaniu listopadowym, na emigracji - agent polityczny demokratów na Bliskim Wschodzie. Po przejściu na mahometanizm i przyjęciu nazwiska Jussuf-aga doradca rady przybocznej paszy egipskiego.
   Śluzę wybudował w latach 1826-1827 Jan Paweł Lelewel - brat historyka Joahima Lelewela. Obiekt jest autentykiem, ale oszpeconym modernizacjami dokonanymi w latach 1964-4966. Wstawiono wówczas stalowe wrota, poruszane ręcznymi i korbowymi mechanizmami, oraz betonowe awanporty (baseny wodne przed wejściem do śluzy), oraz podłogę. Póżniej jeszcze dodano betonowy, łukowy mostek. Rozwiązania te jednak nie sprawdziły sie w praktyce. Jeden z operatorów śluzy zrezygnował z systemu korbowego i wprowadził dyszle, którymi otwiera się ciężkie podwoje.
Komora przy stanach normalnych wody pozwala pokonać różnicę poziomów wynoszącą 1,70 m. Długość użytkowa śluzy to 45,77 m,a szerokość 5,95 m.

Śluza została wybudowana przez kapitana Sztabu Głównego Jerzego Arnolda w 1828 roku. Śluza została uszkodzona w roku 1831, gdy przy moście starli się polscy krakusi Szarkowskiego z wojskami rosyjskimi płka Annenkowa. Poważne dewastacje przyniosła także I wojna światowa - efektem trafienia pociskiem artyleryjskim jest brak tablicy ku czci głównego budowniczego śluzy. Drewniane wrota zostały spalone podczas dywersji w 1944 dokonanej przez partyzantów AK. Później przez pewien czas nad śluzą przebiegała linia frontu. Wszystko to doporowadziło do trwałych uszkodzeń obiektu. Został oddany do gruntownego remontu w latach 1947-1948. Śluza pomimo tego zachowała pierwotna konstrukcję. Nowa jest jedynie licówka i fragmenty ścian. Jej długość użytkowa to 43,23 m, szerokość - 5,95 m. Posiada duży spadek - 2,81 m. Śluzowanie trwa 18 minut. Śluza Paniewo składa się z dwóch komór i ma imponujące rozmiary - długość użytkowa - 44,41 i 43,64 m, szerokość ok. 5,94 m. Pokonuje znaczny spadek poziomu - 6,29 m - stąd koniecznośc budowy dwóch komór. Wyskość ścian śluzy przekracza 10 m.
Śluza została wybudowana w 1826-1828 r. przez porucznika inżynierów Michała Horiana, cenionego specjalistę od hydrotechniki i kolejnictwa.
Dzięki ogromnemu parciu wody na budowlę, śluzę trzeba było remontowac już przed pierwszą wojną światową. Poprawiono ją wtedy. Niestety uległa zniszczeniu podczas udanej akcji partyzantów w 1944 r. (wysadzenie wrót i krawędzi głów i przedkomórków). Również działania frontowe nie oszczędziły śluzy - z powodu tąpnięć nastąpiła silniejsza filtracja wód podskórnych.
Po wojnie wyremontowano śluzę. Niestety w niezbyt udany sposób. Błędy budowlane spowodowały przechył murów i pogłębienie pustych przestrzeni. Nie udała sie próba ratowania zabytku zastrzykami betonowymi. Nieudolnym pomysłem była także decyzja o rozbiórce pierwotnej śluzy w 1973 r., którą przyspieszono użyciem materiałów wybuchowych. W końcu jednak śluzę odbudowano z wykorzystaniem nowoczesnych metod i materiałów budowlanych, zachowując jednak jej zabytkowy charakter.

 

 
O Suwalszczyźnie | Atrakcje | Mapa | Galeria | Oferty partnerów
© Suwalszczyzna - "Kraina jak Baśń"
Tworzenie stron internetowcyh Kanet.eu